Verstrengde ketenaansprakelijkheid in Vlaanderen vanaf 2026

Het doel is duidelijk: sociale fraude en uitbuiting in kwetsbare sectoren tegengaan, door ondernemingen te verplichten preventief waakzaam te zijn binnen hun contractuele keten.

1. Voor wie geldt deze nieuwe zorgvuldigheidsplicht?

De verplichting geldt niet voor alle ondernemingen, maar uitsluitend voor:

• professionele opdrachtgevers (geen particulieren);
• die actief zijn in door de Vlaamse overheid aangeduide risicosectoren;
• voor activiteiten die worden uitgevoerd in het Vlaamse Gewest.

Aangeduide risicosectoren

Momenteel gaat het om:

• de bouwsector (inclusief werken in onroerende staat en betonlevering);
• de schoonmaaksector;
• de vleessector (slachthuizen en vleesverwerking);
• pakket- en koeriersdiensten (uitgevoerd in opdracht van postdiensten).

⚠️ Particuliere opdrachtgevers vallen buiten het toepassingsgebied.

Behoort uw onderneming tot één van deze sectoren of doet zij hier structureel beroep op (onder)aannemers, dan geldt de verstrengde zorgvuldigheidsplicht.

2. Wat verandert er concreet sinds 1 januari 2026?

Voor ondernemingen in deze risicosectoren volstaat het niet langer om louter te vertrouwen op verklaringen van (onder)aannemers.

De regelgeving verplicht u om:

• redelijke en proportionele maatregelen te nemen om na te gaan of uw (onder)aannemers geen illegale derdelanders tewerkstellen;
• actief relevante documenten op te vragen en te beoordelen, in functie van het risico en de aard van de samenwerking;
• aantoonbaar waakzaam te zijn vóór én tijdens de samenwerking.

Het gaat uitdrukkelijk om een inspanningsverbintenis, geen resultaatsverbintenis. U wordt niet automatisch aansprakelijk voor elke inbreuk in de keten, maar wel wanneer u geen zorgvuldigheid kunt aantonen.

3. Welke documenten moet u opvragen?

De regelgeving legt geen vaste documentenlijst op, maar verwacht dat u relevante bewijsstukken opvraagt waaruit blijkt dat werknemers wettig worden tewerkgesteld.

Afhankelijk van de concrete situatie kan dit onder meer omvatten:

• identificatie- en ondernemingsgegevens van de (onder)aannemer;
• een schriftelijke verklaring dat geen illegale derdelanders worden tewerkgesteld;
• bewijsstukken inzake verblijfs- en arbeidsrecht van buitenlandse werknemers;
• een Limosa-melding en/of A1-attest bij detachering;
• een beroepskaart of arbeidsvergunning, indien van toepassing.

⚠️ De controle moet proportioneel zijn. Het systematisch opvragen of bewaren van individuele paspoortkopieën is niet automatisch vereist en moet steeds worden afgewogen in het licht van de GDPR.

4. Wat als documenten ontbreken of twijfelachtig zijn?

Ontbrekende documenten leiden niet onmiddellijk tot aansprakelijkheid of meldingsplicht.

De correcte aanpak is:

1. de (onder)aannemer aanspreken en documenten opvragen;
2. hem de kans geven om de situatie te verduidelijken of te regulariseren;
3. pas bij blijvende non-compliance: melding doen bij de Vlaamse Sociale Inspectie via het officiële meldpunt.

Vanaf die melding wordt aangenomen dat u uw zorgvuldigheidsplicht heeft vervuld.

5. Overgangsperiode tot 1 juli 2026

Hoewel de regelgeving van kracht is sinds 1 januari 2026, geldt tot 1 juli 2026 een gedoogperiode.

• er worden in principe geen sancties opgelegd;
• op voorwaarde dat ondernemingen kunnen aantonen dat zij actief stappen zetten om compliant te worden.

Dit is geen opschorting van de wet: inspecties blijven mogelijk.

6. Sancties bij niet-naleving

Bij vastgestelde illegale tewerkstelling én het niet naleven van de zorgvuldigheidsplicht, kunnen sancties volgen:

• strafrechtelijk: gevangenisstraffen van 6 maanden tot 3 jaar en/of boetes tot €56.000;
• administratief: geldboetes tot €28.000 per betrokken werknemer.

De sancties zijn niet automatisch, maar afhankelijk van de concrete feiten en de mate waarin u uw zorgvuldigheid kunt aantonen.

7. Wat moet u nu doen?

• Bepaal of u binnen scope valt (sector + type opdrachtgever).
• Herzie contracten met duidelijke clausules over naleving, documentverplichtingen en sancties.
• Zet interne processen op: checklists, verantwoordelijken en documentatie.
• Organiseer waakzaamheid tijdens de uitvoering van contracten.
• Bereid u voor op digitale tools: voorlopig verloopt opvolging manueel.

💡 Tip: Communiceer tijdig met uw (onder)aannemers over deze verplichtingen. Transparantie voorkomt discussies en risico’s later in 2026.

Officiële bronnen

• Vlaamse overheid – Ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling
• Memorie van Toelichting bij het wijzigingsdecreet (Themis)