Sociaal Strafwetboek: nieuwe regels, strengere gevolgen
September 29, 2026 - 2:00 PM
Het sociaal strafrecht verandert. Sinds 1 september 2026 beschikt de rechter over bijkomende alternatieve sancties bij bepaalde inbreuken op het Sociaal Strafwetboek. Naast de klassieke strafrechtelijke sancties kan de rechter, afhankelijk van de aard en ernst van de inbreuk, ook kiezen voor een alternatieve sanctie.
Het gaat onder meer om:
- Een probatiestraf, waarbij gedurende een bepaalde periode voorwaarden moeten worden nageleefd.
- Een werkstraf, bestaande uit onbezoldigde prestaties.
- Een geldstraf, waarbij het bedrag wordt afgestemd op het voordeel dat met de inbreuk werd beoogd of verkregen.
- Elektronisch toezicht, waarbij de veroordeelde zich gedurende een bepaalde periode aan opgelegde verblijfsvoorwaarden moet houden.
Welke sanctie wordt opgelegd, hangt af van het sanctieniveau en van de concrete omstandigheden van het dossier.
Wat als een alternatieve straf niet wordt uitgevoerd?
Een alternatieve sanctie is niet vrijblijvend. Wanneer bijvoorbeeld een probatie- of werkstraf niet wordt uitgevoerd, kan een vervangende straf volgen. Afhankelijk van het toepasselijke sanctieniveau kan dit een geldboete of een gevangenisstraf zijn.
Niet elke sanctie kan zomaar worden gecombineerd
In principe kan voor eenzelfde inbreuk niet tegelijk een administratieve geldboete, een alternatieve sanctie én een strafrechtelijke sanctie worden opgelegd.
Voor inbreuken van niveau 4 geldt evenwel een belangrijke uitzondering: een strafrechtelijke geldboete kan daar worden gecombineerd met een alternatieve sanctie.
De mogelijke sancties nemen bovendien toe naarmate de ernst van de inbreuk stijgt.
Overzicht van de sanctieniveaus
| Sanctieniveau | Administratieve geldboete | Strafrechtelijke geldboete | Mogelijke alternatieve sancties |
|---|---|---|---|
| Niveau 1 | €100 – €1.000 | — | — |
| Niveau 2 | €250 – €2.500 | €500 – €5.000 | Probatie, werkstraf of geldstraf |
| Niveau 3 | €1.000 – €10.000 | €2.000 – €20.000 | Probatie, werkstraf of geldstraf |
| Niveau 4 | €3.000 – €35.000 | €6.000 – €70.000 | Gevangenisstraf, elektronisch toezicht, probatie of werkstraf |
De bedragen hierboven zijn inclusief opdeciemen.
Welke inbreuken vallen hieronder?
Het Sociaal Strafwetboek omvat een brede waaier aan verplichtingen voor werkgevers. Het gaat onder meer om regels rond:
- Loon en arbeidsvoorwaarden.
- Arbeidsduur en arbeidstijd.
- Sociale aangiften.
- Welzijn op het werk.
- Verplichte registraties en documenten.
Bij bepaalde ernstige inbreuken van niveau 3 of 4 kunnen bovendien bijzondere sancties worden opgelegd. Denk bijvoorbeeld aan een beroeps- of exploitatieverbod, de sluiting van de onderneming of een uitsluiting van overheidsopdrachten en concessies.
Wat betekent dit voor uw onderneming?
De wijzigingen onderstrepen opnieuw het belang van een correcte en actuele sociale administratie. Een controle door de bevoegde inspectiediensten kan immers belangrijke gevolgen hebben wanneer inbreuken worden vastgesteld.
Het is daarom aangewezen om uw sociale documenten, interne procedures en wettelijke verplichtingen regelmatig te evalueren en waar nodig bij te sturen.